प्रल्हाद केशव अत्रे : निर्भीड पत्रकार, नाटककार आणि मराठी विनोदाचा बादशहा
मराठी साहित्यातील 'धगधगते अग्निकुंड' आणि विनोदाचे अनभिषिक्त सम्राट म्हणून आचार्य अत्रे ऊर्फ प्रल्हाद केशव अत्रे यांचे नाव सुवर्णाक्षरांनी कोरले गेले आहे. शिक्षक, नाटककार, कवी, चित्रपट दिग्दर्शक आणि अत्यंत निर्भीड पत्रकार अशा बहुआयामी भूमिकांतून त्यांनी महाराष्ट्राच्या समाजजीवनावर मोठा प्रभाव टाकला. 'झेंडूची फुले' मधील विडंबन असो वा 'तो मी नव्हेच' मधील नाट्यमयता, अत्रेंच्या लेखणीने प्रत्येक क्षेत्रात आपला अमीट ठसा उमटवला आहे. अशा या महान लोकनेत्याचा आणि साहित्यिकाचा जीवनप्रवास आपण या लेखात पाहणार आहोत.
पूर्ण नाव - प्रल्हाद केशव अत्रे
लोकप्रिय / टोपण नाव - केशवकुमार, आचार्य अत्रे
जन्म तारीख व ठिकाण - १३ ऑगस्ट १८९८, सासवड, जिल्हा पुणे, महाराष्ट्र
मृत्यू तारीख व ठिकाण - १३ जानेवारी १९६९, मुंबई, महाराष्ट्र
प्रल्हाद केशव अत्रे यांची थोडक्यात जीवनकहाणी -
प्रल्हाद केशव अत्रे हे मराठी साहित्यातील अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्व होते. ते शिक्षक, नाटककार, कवी, विनोदी लेखक, पत्रकार, संपादक आणि चित्रपट दिग्दर्शक होते. आपल्या धारदार लेखणीने त्यांनी सामाजिक, राजकीय आणि सांस्कृतिक प्रश्नांवर निर्भीडपणे भाष्य केले. विनोद, उपरोध आणि उपहास ही त्यांची प्रभावी शस्त्रे होती. त्यांनी मराठी माणसाला विचार करायला लावले आणि हसता-हसता टोचून बोलण्याची परंपरा निर्माण केली.
साहित्य प्रकार -
नाटक, कविता, विनोदी लेखन, पत्रकारिता, निबंध, आत्मचरित्र
प्रल्हाद केशव अत्रे यांची साहित्यकृती -
📚 काव्यसंग्रह - झेंडूची फुले, गीतगंगा
📚 कथासंग्रह - अश्या गोष्टी अश्या गमती, फुले आणि मुले
🎭 नाटके - साष्टांग नमस्कार, लग्नाची बेडी, भूताचा जन्म, ब्रह्मचारी, तो मी नव्हेच, कवडी चुंबक, डॉक्टर लागू, मोरूची मावशी, घराबाहेर, उद्याचा संसार, पराचा कावळा, वंदे मातरम, मी उभा आहे, जग काय म्हणेल, पाणिग्रहण, बुवा तेथे बाया, मी मंत्री झालो, प्रीतिसंगम, सम्राटसिंह
📚 विनोदी व ललित लेखन - झेंडूची फुले, मोरुची मावशी, नव्या वाटा
📰 पत्रकारिता / लेखन - मराठा, नवयुग, दिनमान
📘 आत्मचरित्र - कऱ्हेचे पाणी
प्रल्हाद केशव अत्रे यांची प्रसिद्ध साहित्यकृती -
साष्टांग नमस्कार – सामाजिक ढोंगावर उपरोध करणारे गाजलेले नाटक
तो मी नव्हेच – मराठी रंगभूमीवर अजरामर ठरलेले नाटक
झेंडूची फुले – विनोदी साहित्याचा सर्वोत्तम नमुना
लेखनशैलीची वैशिष्ट्ये -
उपहासपूर्ण व धारदार विनोद, बोचरा उपरोध, साधी पण परिणामकारक भाषा, सामाजिक व राजकीय प्रश्नांवर थेट प्रहार, संवादप्रधान शैली, निर्भीड मतप्रदर्शन, नाट्यमयता आणि रसिकांशी थेट संवाद साधणारी लेखनशैली ही आचार्य अत्रे यांच्या लेखनाची वैशिष्ट्ये आहेत.
इतर कार्य -
स्वातंत्र्य चळवळीत सहभाग, संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीत अग्रणी भूमिका, मराठी पत्रकारितेला धारदार दिशा देणे, मराठी चित्रपटांचे दिग्दर्शन व पटकथा लेखन
पुरस्कार व सन्मान -
पद्मश्री पुरस्कार (१९६४),
१९४२ साली झालेल्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष
विविध नाट्य व साहित्यिक सन्मान
इतर महत्त्वाचे मुद्दे -
आचार्य अत्रे हे निर्भीड पत्रकारितेचे प्रतीक मानले जातात. त्यांनी सत्तेला प्रश्न विचारण्याची परंपरा रुजवली. मराठी रंगभूमी, पत्रकारिता आणि विनोदी साहित्य या तिन्ही क्षेत्रांवर त्यांचा अमीट ठसा आहे.
कीवर्ड्स - Acharya Atre biography in Marathi, प्रल्हाद केशव अत्रे माहिती मराठीत, आचार्य अत्रे नाटके, Atre books list, मराठी विनोदी साहित्य, संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ अत्रे, Marathi playwright Atre
 जीवनचरित्र आणि साहित्य | Acharya Atre Biography){kind=link}