मराठी साहित्यात आपल्या विलक्षण प्रतिभेने गूढता आणि मानवी मनाचे सखोल पदर उलगडणारे लेखक म्हणजे चिंरामण त्र्यंबक खानोलकर (चिं. त्र्यं. खानोलकर). कवी म्हणून 'आरती प्रभू' आणि कादंबरीकार-नाटककार म्हणून खानोलकर या दोन्ही रूपांत त्यांनी मराठी साहित्यात एक नवी क्रांती घडवली. 'अश्रूंची झाली फुले' सारखी गाजलेली नाटके आणि 'अमृतेश्वरी' सारख्या कादंबऱ्यांतून त्यांनी वाचकांना एका वेगळ्याच विश्वात नेले. आजच्या या लेखात आपण मराठी साहित्यातील या अष्टपैलू 'गूढ' साहित्यिकाच्या जीवनप्रवासाचा आढावा घेणार आहोत.
पूर्ण नाव - चिंत्रामण त्र्यंबक खानोलकर
लोकप्रिय / टोपण नाव - चिं. त्र्यं. खानोलकर, आरती प्रभू, भैरव, अनिल, चित्तरंजन कोल्हटकर (लेखनासाठी वापरलेली टोपणनावे)
जन्म तारीख व ठिकाण - ७ जुलै १९१०, कारवार (आताचे कर्नाटक)
मृत्यू तारीख व ठिकाण - २३ सप्टेंबर १९७६, मुंबई, महाराष्ट्र
थोडक्यात जीवनकहाणी -
चिं. त्र्यं. खानोलकर हे मराठी साहित्यातील अत्यंत गूढ, प्रयोगशील आणि अष्टपैलू लेखक होते. त्यांनी कथा, कादंबरी, नाटक, काव्य आणि बालसाहित्य अशा विविध प्रकारांत लेखन केले. मराठी साहित्यात रहस्यकथा आणि गूढ साहित्याला लोकप्रियता मिळवून देण्यात त्यांचा मोठा वाटा आहे. वेगवेगळ्या टोपणनावांनी लिहून त्यांनी विविध साहित्यप्रवाह समृद्ध केले.
साहित्य प्रकार -
कथा, कादंबरी, नाटक, काव्य, बालसाहित्य, रहस्य साहित्य
चिं. त्र्यं. खानोलकर यांची साहित्यकृती -
📚 कथा संग्रह - भैरवी, कृष्णछाया, अवघे विश्वची माझे घर, रात्र काळी घागर
📘 कादंबऱ्या - अग्निपंख, काळा सूर्य, अमृतवेल
🎭 नाटके - अश्रूंची झाली फुले, एकच प्याला (रूपांतर), मोहिनी
🧒 बालसाहित्य - चांदोबा गोष्टी, बालकथा संग्रह
🕵️ रहस्य साहित्य (भैरव नावाने) - भैरवी, काळी छाया, गूढकथा संग्रह
प्रसिद्ध साहित्यकृती -
अश्रूंची झाली फुले – मराठी रंगभूमीवरील अत्यंत लोकप्रिय नाटक
भैरवी – रहस्य आणि मानसशास्त्र यांचा संगम
कृष्णछाया – मानवी मनाच्या गूढ छटांचे प्रभावी चित्रण
लेखनशैलीची वैशिष्ट्ये -
गूढ व रहस्यपूर्ण वातावरणनिर्मिती, मानसशास्त्रीय विश्लेषण, प्रतीकात्मकता, विविध टोपणनावांतून भिन्न शैली, प्रवाही व प्रभावी भाषा, वाचकाला खिळवून ठेवणारी मांडणी
इतर कार्य -
मराठी साहित्याला रहस्यकथेची स्वतंत्र ओळख, नाटक व कथांद्वारे मानवी मनाचा सखोल अभ्यास, साहित्यप्रकारांतील प्रयोगशीलता
पुरस्कार -
महाराष्ट्र राज्य साहित्य पुरस्कार,
नाट्यसृष्टीतील मरणोत्तर सन्मान
इतर महत्त्वाचे मुद्दे -
मराठी रहस्य साहित्याचे आधारस्तंभ
अनेक टोपणनावांनी लेखन करणारे दुर्मीळ लेखक
त्यांच्या साहित्यावर आधारित अनेक नाट्यप्रयोग
कीवर्ड्स - Chin Tryambak Khanolkar biography in Marathi, चिं त्र्यं खानोलकर माहिती मराठीत, Ashrunchi Zhali Phule play, Marathi mystery writer, Bhairav stories Marathi, Marathi playwright Khanolkar
