पुण्यश्लोक अहिल्याबाई होळकर जयंती क्विझ
marathiSahitya.in
पुण्यश्लोक अहिल्याबाई होळकर — एक तेजस्वी पर्व
अहिल्याबाई होळकर यांचा जन्म ३१ मे १७२५ रोजी अहमदनगर जिल्ह्यातील चौंडी या छोट्याशा गावात एका सामान्य मराठा कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील माणकोजी शिंदे हे गावचे पाटील होते आणि त्यांनी अहिल्याबाईंना त्या काळात दुर्मिळ असलेले शिक्षण दिले. वयाच्या अवघ्या आठव्या वर्षी त्यांचा विवाह माळवा प्रांताचे सुभेदार मल्हारराव होळकर यांचे पुत्र खंडेराव होळकर यांच्याशी झाला. १७५४ मध्ये कुंभेरच्या लढाईत खंडेराव होळकर धारातीर्थी पडले, आणि काही वर्षांनी सासरे मल्हारराव होळकर यांचेही निधन झाले. अशा कठीण परिस्थितीतही अहिल्याबाईंनी खचून न जाता १७६७ मध्ये माळवा संस्थानाची सूत्रे स्वतःच्या हाती घेतली आणि माहेश्वर येथून पुढील सुमारे तीस वर्षे अत्यंत कुशलतेने राज्यकारभार केला.
अहिल्याबाईंचा राज्यकारभार हा न्याय, करुणा आणि प्रजाहितासाठी आदर्श मानला जातो. त्या स्वतः प्रजेच्या तक्रारी ऐकत, गुन्हेगारांना निष्पक्षपणे शासन करत आणि शेतकरी, विधवा व गरजू लोकांसाठी विशेष तरतुदी करत असत. त्यांनी सैन्याचे नेतृत्व तुकोजीराव होळकर यांच्याकडे सोपवले, तर स्वतः प्रशासन, अर्थव्यवस्था आणि सांस्कृतिक कार्यांवर लक्ष केंद्रित केले. त्यांच्या काळात माहेश्वर हे व्यापार, हस्तकला आणि विणकाम यांचे मोठे केंद्र बनले — आजही जगप्रसिद्ध असलेल्या 'माहेश्वरी साडी' या पारंपरिक विणकामाची सुरुवात त्यांच्याच प्रोत्साहनातून झाली.
धार्मिक आणि सामाजिक कार्यातही अहिल्याबाईंचे योगदान अतुलनीय आहे. त्यांनी काशी विश्वनाथ मंदिर (वाराणसी), सोमनाथ मंदिर, केदारनाथ, उज्जैनचे महाकालेश्वर मंदिर, गया येथील विष्णुपद मंदिर, रामेश्वरम् आणि अनेक घाट, धर्मशाळा, विहिरी व रस्ते यांची उभारणी अथवा जीर्णोद्धार करवला. संपूर्ण भारतभर त्यांनी बांधलेली मंदिरे आणि घाट आजही त्यांच्या दूरदृष्टीची आणि प्रजाकल्याणाच्या भावनेची साक्ष देतात. यामुळेच त्यांना 'पुण्यश्लोक' ही उपाधी बहाल करण्यात आली.
१३ ऑगस्ट १७९५ रोजी माहेश्वर येथे अहिल्याबाईंचे निधन झाले, परंतु त्यांचा आदर्श राज्यकारभार आजही अभ्यासकांसाठी प्रेरणादायी आहे. एक कर्तृत्ववान प्रशासक, धर्मपरायण राणी आणि प्रजेची माता म्हणून त्या इतिहासात अजरामर झाल्या आहेत. या क्विझच्या माध्यमातून आपण त्यांच्या जीवनकार्याची अधिक ओळख करून घेऊया.
क्विझचे नियम
- एकूण ३० बहुपर्यायी प्रश्न असतील, प्रत्येकी ४ पर्याय.
- उत्तरासाठी एकूण १५ मिनिटांचा वेळ दिला जाईल.
- वेळ संपल्यास क्विझ आपोआप सबमिट होईल.
- प्रत्येक प्रश्न वगळण्याचा (Skip) पर्याय उपलब्ध आहे.
- मागील/पुढील प्रश्नावर जाण्याची मुभा आहे.
- क्विझ पूर्ण झाल्यावर तुम्हाला गुण, टक्केवारी आणि सविस्तर उत्तरपत्रिका दिसेल.
- ८०% किंवा अधिक गुण मिळाल्यास सुंदर प्रमाणपत्र मिळेल.
